Vroeger heette het kraamverlof en duurde het twee dagen. Tegenwoordig heeft de partner van een bevallen vrouw recht op vijf dagen geboorteverlof plus vijf weken aanvullend geboorteverlof. Dat is een grote verandering, maar de regels zijn ingewikkelder dan ze lijken. Hier is wat je moet weten.
Het geboorteverlof: vijf dagen
De partner van een bevallen vrouw heeft recht op vijf werkdagen geboorteverlof. Die vijf dagen gelden voor werknemers en worden volledig doorbetaald door de werkgever. Ze moeten worden opgenomen binnen vier weken na de dag van de bevalling.
De vijf dagen hoeven niet aaneengesloten te worden opgenomen. Je kunt ze verdelen over de eerste vier weken zoals het je uitkomt. Maar praktisch gezien nemen de meeste partners ze direct op, in de week van de bevalling of vlak daarna, als de hulp het meest nodig is.
Zelfstandigen hebben geen recht op geboorteverlof als werknemer, maar kunnen via het UWV een uitkering aanvragen op basis van de Wet arbeid en zorg. De voorwaarden en het bedrag zijn anders dan voor werknemers.
Het aanvullend geboorteverlof: vijf weken
Naast de vijf dagen is er het aanvullend geboorteverlof van vijf weken. Dat is een uitkering via het UWV, geen doorbetaling door de werkgever. De uitkering bedraagt zeventig procent van het dagloon van de partner, tot maximaal zeventig procent van het maximumdagloon.
Het aanvullend geboorteverlof moet worden opgenomen binnen zes maanden na de geboorte. Het hoeft niet aaneengesloten te worden genomen. Je kunt de vijf weken verdelen over de eerste zes maanden, in overleg met de werkgever. Dat geeft flexibiliteit, maar vraagt ook om goede afstemming.
De partner dient het aanvullend geboorteverlof minimaal vier weken van tevoren aan te vragen bij de werkgever. De werkgever vraagt vervolgens de uitkering aan bij het UWV. Let op: de werkgever is niet verplicht de zeventig procent aan te vullen tot honderd procent, maar veel cao’s regelen dat wel. Controleer je cao of arbeidscontract.
Wie heeft er recht op?
Geboorteverlof geldt voor de partner van de vrouw die is bevallen. Dat kan de echtgenoot of geregistreerd partner zijn, maar ook de ongehuwde partner die samenwoont, of degene die het kind erkent. In geval van adoptie of pleegzorg gelden andere regelingen.
Meemoeders, bij een lesbisch stel, hebben dezelfde rechten als de partner. Als de meemoeder ook de biologische moeder is via draagmoederschap, gelden specifieke andere regelingen die buiten de standaard vallen.
Wat doe je in die tijd?
De eerste weken thuis met een pasgeboren baby zijn intens. De partner thuis hebben maakt een groot verschil, praktisch en emotioneel. De moeder herstelt van de bevalling, de borstvoeding moet op gang komen, de kraamzorg is er alleen overdag en alleen de eerste week of anderhalf. Daarna is het gezin op zichzelf.
Gebruik het geboorteverlof niet alleen om te genieten. Zorg voor de moeder zodat zij kan slapen en herstellen. Draag nachtvoedingen bij als er flesvoeding of gekolfde melk is. Regel het huishouden. Ontvang bezoekers of juist niet, afhankelijk van wat de moeder aankan. Wees aanwezig.
Ouderschapsverlof aanvullend
Naast het geboorteverlof heeft iedere ouder recht op ouderschapsverlof. Dat is negen weken onbetaald verlof dat kan worden opgenomen in de eerste acht levensjaren van het kind. Vijftig procent van die negen weken is betaald via het UWV op zeventig procent van het loon als je het opneemt in het eerste jaar van het kind. De andere weken zijn onbetaald tenzij de werkgever dat aanvult.
Ouderschapsverlof staat los van geboorteverlof en kan ook door beide ouders tegelijk worden opgenomen. Meld het minimaal twee maanden van tevoren bij de werkgever.
Praktisch regelen
Informeer je werkgever zo vroeg mogelijk over je verlofplannen. Zeker het aanvullend geboorteverlof moet minstens vier weken van tevoren worden aangevraagd. Controleer wat er in je cao staat over aanvulling van de zeventig procent. En bespreek met je partner hoe je het verlof wilt inzetten, zodat het het meest oplevert in die eerste drukke maanden.
Hoe vraag je geboorteverlof aan bij je werkgever?
Het aanvragen van geboorteverlof is eenvoudiger dan veel partners denken, maar er zijn een paar stappen die je moet doorlopen. De vijf dagen geboorteverlof zijn een wettelijk recht en je werkgever is verplicht ze te verlenen. Je hoeft formeel geen toestemming te vragen, maar het is wel beleefd en praktisch om het ruim van tevoren te melden.
In de praktijk geef je je werkgever zo vroeg mogelijk de verwachte bevallingsdatum door. Dat kan al vroeg in de zwangerschap, zodat de werkgever de planning kan aanpassen. De vijf dagen geboorteverlof mogen worden opgenomen in de vier weken na de bevalling. Je kiest zelf wanneer precies, al in overleg met je werkgever. Wil je direct aansluitend op de geboortedag thuis zijn, geef dat dan vooraf aan. De meeste werkgevers zijn begripvol en flexibel in de planning van de eerste dagen.
Voor het aanvullend geboorteverlof, de vijf weken betaald via UWV, ligt het anders. Je moet dit verlof minimaal vier weken van tevoren aanvragen bij je werkgever. De werkgever vraagt het vervolgens aan bij UWV. Zorg ervoor dat je dit tijdig doet, want een late aanvraag kan betekenen dat de uitkering vertraging oploopt. In de praktijk raden HR-afdelingen aan de aanvraag al in de zwangerschapsperiode te regelen.
Leg alle afspraken schriftelijk vast. Stuur een e-mail naar je leidinggevende of HR-afdeling met de gewenste verlofdata, de verwachte bevallingsdatum en het type verlof. Zo heb je altijd bewijs van de aanvraag en kun je later niet voor verrassingen komen te staan. Bewaar ook de bevestiging van je werkgever en de aanvraag bij UWV zorgvuldig.
Geboorteverlof en inkomen: wat ontvang je via UWV?
Tijdens de vijf dagen geboorteverlof betaalt je werkgever je gewone loon volledig door. Dit staat in de wet en de werkgever kan dit niet weigeren of korten. Je financiële situatie verandert dus niet in de eerste week.
Voor het aanvullend geboorteverlof van vijf weken is dat anders. Tijdens deze periode ontvang je een uitkering via UWV ter hoogte van 70 procent van je dagloon, met een maximum dat jaarlijks wordt vastgesteld. In 2025 bedraagt het maximumdagloon waarover UWV uitkeert ongeveer 290 euro per dag. Verdien je meer dan dat, dan ontvang je toch niet meer dan 70 procent van dat maximum.
Verdien je minder dan het maximumdagloon, dan is de berekening eenvoudig: 70 procent van je gemiddeld dagloon over het voorgaande jaar. UWV berekent het dagloon op basis van je loon uit het refertejaar, dat is het jaar voorafgaand aan de start van het verlof. Als je parttime werkt, wordt het dagloon berekend op basis van je parttime loon.
Sommige werkgevers vullen de UWV-uitkering aan tot 100 procent van je loon. Dat is geen wettelijke verplichting, maar een arbeidsvoorwaarde die in cao’s of arbeidscontracten kan zijn opgenomen. Controleer je arbeidscontract of cao om te weten wat voor jou geldt. Als jouw werkgever niet aanvult, loop je tijdens de vijf weken aanvullend verlof dus 30 procent van je normale loon mis. Neem dat mee in je financiële planning.
Geboorteverlof als zzp’er of zelfstandige
Ben je zzp’er of zelfstandige zonder personeel? Dan heb je geen recht op geboorteverlof in de traditionele zin. De wet WIEG, de Wet Invoering Extra Geboorteverlof, is van toepassing op werknemers in loondienst. Als zzp’er heb je immers geen werkgever die je loon doorbetaalt en er is geen UWV-uitkering voor zelfstandigen bij geboorteverlof van de partner.
Dat betekent dat jij als zzp’er zelf bepaalt hoeveel tijd je neemt na de geboorte van je kind. Veel zelfstandigen plannen hun agenda zo dat ze de eerste weken na de bevalling minder werken of tijdelijk stoppen. Dit vraagt om goede financiële voorbereiding: spaar vooraf genoeg om een periode zonder inkomsten te overbruggen, of plan je werkzaamheden zo dat lopende projecten zijn afgerond of tijdelijk zijn overgedragen.
Sommige zzp’ers zijn via een beroepsvereniging of een vrijwillige verzekering bij UWV aanvullend verzekerd. Vraag bij UWV na of je als vrijwillig verzekerde recht hebt op een uitkering rond de geboorte. De voorwaarden en de hoogte van de uitkering zijn afhankelijk van de premie die je betaalt en de periode dat je verzekerd bent.
Als zelfstandige is het ook mogelijk om gebruik te maken van de regeling Zelfstandigen en Zwangerschap, de ZEZ-uitkering, maar die is bedoeld voor de bevalende ouder, niet voor de partner. Voor de partner die zzp’er is, blijft het dus een kwestie van goede planning en sparen.
Geboorteverlof combineren met vakantiedagen
De vijf dagen geboorteverlof en het aanvullend geboorteverlof van vijf weken staan los van je vakantiedagen. Je mag ze echter wel combineren. Zo kun je bijvoorbeeld na de vijf betaalde verlofdagen direct aanvullend geboorteverlof opnemen, en daarna nog vakantiedagen gebruiken voor extra tijd thuis. Of je neemt de vijf verlofdagen, gaat kort terug aan het werk, en plant het aanvullend verlof pas later in het eerste halfjaar van je kind.
Houd er rekening mee dat je het aanvullend geboorteverlof moet opnemen binnen zes maanden na de geboorte van je kind. Je kunt de vijf weken in één aaneengesloten periode opnemen, maar ook gespreide weken, in overleg met je werkgever. Sommige werkgevers zijn flexibel en staan toe dat je de weken combineert met je reguliere rooster, andere vragen om een aaneengesloten blok.
Vakantiedagen bouwen ook gewoon op tijdens geboorteverlof en aanvullend geboorteverlof. Je verliest dus geen vakantierechten door verlof op te nemen. Als je vakantiedagen over hebt na het verlof, kun je die later in het jaar gebruiken. Overleg met je werkgever en HR-afdeling hoe dit in jouw situatie het best kan worden gepland, zodat de werkdruk voor je collega’s ook beheersbaar blijft.
Geboorteverlof bij adoptie of pleegzorg
Partners van ouders die een kind adopteren of in pleegzorg opnemen, hebben ook recht op verlof. Dit valt niet onder de Wet WIEG, maar onder andere regelgeving. Voor adoptie en pleegzorg bestaat er adoptieverlof en pleegzorgverlof. Beide ouders, inclusief de partner, kunnen hier gebruik van maken.
Het adoptieverlof bedraagt maximaal zes weken voor beide ouders samen, en wordt betaald via UWV. De uitkering bedraagt 100 procent van het dagloon, tot het maximumdagloon. Dit is anders dan bij geboorteverlof, waarbij de partner 70 procent ontvangt. Adoptieverlof kan worden opgenomen vier weken voor de adoptie tot zeventien weken erna.
Voor pleegzorg geldt een vergelijkbare regeling. Als een kind permanent wordt opgenomen in het gezin op basis van een gerechtelijke uitspraak, hebben de pleegouders recht op verlof vergelijkbaar met adoptieverlof. Tijdelijk pleegzorgverlof, voor opvang gedurende een korte periode, valt onder andere regels en geeft geen recht op dezelfde verlofuitkering.
Ga je een kind adopteren of in pleegzorg opnemen? Vraag dan tijdig bij UWV na wat je exacte rechten zijn. De regels zijn complexer dan bij een gewone bevalling, en de papierwinkel is ook uitgebreider. Zorg dat je documenten over de adoptie of pleegzorgplaatsing gereed hebt, want UWV vraagt die op voordat de uitkering wordt toegekend.
Wat als je werkgever weigert?
Het geboorteverlof van vijf dagen is een wettelijk recht. Je werkgever kan dit niet weigeren, en ook niet verplichten dat je het opneemt op een door de werkgever gekozen moment. Jij bepaalt wanneer je de vijf dagen opneemt, mits binnen de vier weken na de bevalling. Als je werkgever toch weigert of dwarsliggt, heb je verschillende opties.
Stap een: bespreek het probleem rustig met je direct leidinggevende of HR-afdeling en leg de wettelijke bepalingen uit. Verwijs naar de Wet WIEG en de wet- en regelgeving rondom geboorteverlof. In de meeste gevallen is een werkgever die weigert niet op de hoogte van de wet en zal het misverstand snel worden opgehelderd.
Stap twee: schakel de OR of vakbond in als je er samen niet uitkomt. De ondernemingsraad of jouw vakbond kan bemiddelen en de werkgever wijzen op zijn wettelijke verplichtingen. Dit is een stap die je kunt zetten zonder direct een conflict te veroorzaken.
Stap drie: als de werkgever hardnekkig blijft weigeren, kun je een klacht indienen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Die kan een onderzoek instellen en de werkgever een boete opleggen als blijkt dat het verlof ten onrechte is geweigerd. Dit is een laatste stap die je bij voorkeur vermijdt, maar het is goed om te weten dat je die mogelijkheid hebt.
Voor het aanvullend geboorteverlof gelden iets andere regels: de werkgever mag het verlof alleen weigeren of uitstellen als er zwaarwegende bedrijfsbelangen zijn. Dit is een hoge drempel en een werkgever mag dit niet zomaar inroepen. Bij twijfel of conflict is juridisch advies via een vakbond of het juridisch loket een goede eerste stap.
Geboorteverlof en de band met je kind
Het geboorteverlof is er niet alleen voor de praktische ondersteuning thuis. Het is ook een periode om een band op te bouwen met je pasgeboren kind. Onderzoek laat zien dat partners die actief betrokken zijn in de eerste weken na de geboorte, een hechtere band ontwikkelen met hun kind. Die band heeft effect op de lange termijn, op de manier waarop kinderen opgroeien, en op de verdeling van zorgtaken binnen het gezin.
Gebruik het verlof dan ook bewust. Zorg voor nachtvoedingen, draag het kind, leer de signalen kennen. Dat is niet alleen fijn voor de ouder die is bevallen, maar ook voor jouzelf als partner en ouder. En voor het kind, dat twee betrokken ouders krijgt van het begin af aan.
Geboorteverlof in de praktijk: veelgestelde situaties
Soms gaan dingen anders dan gepland. De bevalling vindt niet op de verwachte datum plaats. Het kind wordt opgenomen op de NICU. Of je eigen gezondheid vraagt aandacht. In al deze gevallen gelden er specifieke regels voor het geboorteverlof. Als het kind wordt opgenomen, mag je het verlof in overleg met de werkgever uitstellen tot na de opname. De vijf weken aanvullend verlof moeten binnen zes maanden na de bevalling worden opgenomen.
Bespreek je situatie altijd tijdig met je werkgever en eventueel met UWV. Er zijn maatwerkoplossingen voor bijzondere omstandigheden, en het loont om die te kennen voordat je er middenin zit. Je hebt rechten, en die mag je benutten.
Partners die geboorteverlof nemen, keren terug naar werk met een ander perspectief op het ouderschap. Ze weten hoe het thuis is, welke uitdagingen de andere ouder het hoofd biedt, en ze hebben een band met het kind opgebouwd. Dat maakt samenwerking als ouders makkelijker en vermindert het risico op een ongelijke verdeling van zorgtaken op de lange termijn. Geboorteverlof is dus niet alleen goed voor het kind, maar ook voor de relatie en de gelijkwaardigheid binnen het gezin. Maak er gebruik van als je de kans hebt.
Twijfel je over je rechten rondom geboorteverlof? Kijk op de website van het UWV of neem contact op met je werkgever of een vakbondsadviseur. Je rechten zijn er, je hoeft ze alleen te benutten.
Het geboorteverlof is relatief nieuw in zijn huidige vorm. Nederland heeft grote stappen gezet om partners meer betrokken te laten zijn bij de vroege zorg voor kinderen. Maar er is ook kritiek: de vijf weken aanvullend verlof worden niet volledig doorbetaald, waardoor sommige gezinnen het zich niet kunnen veroorloven. Weet dat er in veel cao’s aanvullende regelingen zijn die de vergoeding verhogen. Check dus ook je cao en overleg met je werkgever over de mogelijkheden. In veel sectoren zijn de rechten ruimer dan de wettelijke minimumstandaard.
Geboorteverlof is een kans die snel voorbij is. Gebruik hem goed.
De informatie in dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen professioneel financieel of juridisch advies. Raadpleeg een specialist voor jouw persoonlijke situatie.
Veelgestelde vragen
De meest gestelde vragen over dit onderwerp