Als ouders uit elkaar gaan, rijst al snel de vraag: wie betaalt wat voor de kinderen? Kinderalimentatie is de financiële bijdrage van de ene ouder aan de andere voor de kosten van de kinderen. Het regelen van kinderalimentatie is voor veel ouders een emotioneel en praktisch ingewikkeld proces. Dit artikel legt uit hoe kinderalimentatie wordt berekend, wie moet betalen, hoe lang de verplichting duurt en wat je kunt doen als de afspraken niet worden nagekomen.
Wat is kinderalimentatie?
Kinderalimentatie is een maandelijkse bijdrage van de niet-verzorgende ouder (de ouder bij wie het kind niet hoofdzakelijk woont) aan de verzorgende ouder, bestemd voor de kosten van het kind. Het is een wettelijke verplichting: ouders zijn verplicht om naar draagkracht bij te dragen in de kosten van het levensonderhoud en de opvoeding van hun kinderen, ook als ze niet meer samenwonen (artikel 1:404 Burgerlijk Wetboek).
Kinderalimentatie staat los van partneralimentatie: partneralimentatie is de bijdrage die een ex-partner betaalt aan de andere ex-partner voor het eigen levensonderhoud. Kinderalimentatie is altijd gericht op de kosten van de kinderen, niet op de kosten van de andere ouder.
Kinderalimentatie is niet beperkt tot situaties van echtscheiding: ook ongehuwde ouders die uit elkaar gaan, zijn verplicht kinderalimentatie te betalen als de zorgverdeling dit noodzakelijk maakt.
Hoe wordt kinderalimentatie berekend?
In Nederland wordt kinderalimentatie berekend met de zogenaamde Trema-methode, de richtlijn van de Expertgroep Alimentatienormen. De berekening bestaat uit drie stappen: de behoefte van het kind vaststellen, de draagkracht van beide ouders bepalen en de verdeling bepalen op basis van draagkracht en zorgaandeel.
Stap 1: de behoefte van het kind. De behoefte geeft aan hoeveel het kind “kost”. Dit bedrag wordt bepaald op basis van het netto gezinsinkomen van beide ouders ten tijde van de samenwoning. Hoe hoger het gezinsinkomen was, hoe hoger de behoefte van het kind wordt geschat. De Expertgroep publiceert jaarlijks tabellen met richtbedragen per kind per maand, afhankelijk van het gezinsinkomen en de leeftijd van het kind. Richtbedragen 2025: voor een jong kind bij een modaal gezinsinkomen varieert de behoefte van circa 400 tot 700 euro per maand.
Stap 2: de draagkracht van beide ouders. De draagkracht is wat iedere ouder kan missen voor de kinderen, na aftrek van de eigen woonlasten en een minimumbedrag voor het eigen levensonderhoud. De draagkrachtberekening houdt rekening met het netto inkomen, de woonlasten (huur of hypotheek), de fiscale voordelen van alimentatie en andere relevante kosten. Er zijn online draagkrachtcalculatoren beschikbaar, maar voor een betrouwbare berekening is het verstandig een advocaat of mediator te raadplegen.
Stap 3: de verdeling. De totale draagkracht van beide ouders wordt verdeeld over de vastgestelde behoefte van het kind. Elke ouder betaalt naar rato van zijn of haar draagkracht. Vervolgens wordt het zorgaandeel verrekend: de ouder die meer tijd voor de kinderen zorgt, maakt al kosten voor de kinderen. Als die ouder 50 procent van de zorg op zich neemt, wordt de berekening anders dan als die ouder 20 procent van de zorg heeft.
Zorgkorting bij co-ouderschap
Bij co-ouderschap (waarbij beide ouders gelijkwaardig, of minimaal een derde van de tijd, voor de kinderen zorgen) wordt een zogenaamde zorgkorting toegepast. De zorgkorting is een percentage van de behoefte van het kind dat in mindering wordt gebracht op de te betalen alimentatie, omdat de betalende ouder al kosten maakt in de tijd dat het kind bij hem of haar verblijft.
De zorgkortingspercentages (Trema-normen 2025): bij een zorgaandeel van 25 procent (1 dag per week en om het weekend) bedraagt de zorgkorting 15 procent van de behoefte. Bij 33 procent zorgaandeel is de korting 25 procent. Bij 50 procent zorgaandeel is de korting 35 procent van de behoefte.
Let op: als de draagkracht van de betalende ouder lager is dan de zorgkorting plus de resterende alimentatie, kan de te betalen alimentatie nihil worden gesteld, maar dit betekent niet dat de ouder niets bijdraagt: hij of zij draagt bij via de directe zorg.
Kinderalimentatie afspreken: mediation of rechtbank?
Ouders mogen zelf afspraken maken over kinderalimentatie en dat vastleggen in een convenant (een overeenkomst die onderdeel kan zijn van een echtscheidingsconvenant). Ouders die er samen uitkomen, kunnen kiezen voor mediation: een mediator begeleidt het gesprek en helpt tot een overeenkomst te komen die door beide partijen wordt ondertekend. Een convenant kan worden opgenomen in een beschikking van de rechtbank, waardoor het juridisch afdwingbaar wordt.
Als ouders er niet uitkomen, kan een verzoek worden ingediend bij de rechtbank. De rechter stelt dan de alimentatie vast op basis van de Trema-methode. Dit is een duurder en langduriger traject dan mediation.
Aanbeveling: schakel bij twijfel altijd een advocaat of gespecialiseerde mediator in. Kinderalimentatieberekeningen zijn complex en een te lage of te hoge afspraak kan jarenlang gevolgen hebben.
Hoe lang duurt de alimentatieverplichting?
De verplichting tot het betalen van kinderalimentatie loopt in principe tot het kind 18 jaar is. Daarna verandert de regeling: van 18 tot 21 jaar bestaat er een wettelijke alimentatieverplichting voor studerende of schoolgaande kinderen die niet in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Deze verplichting geldt voor beide ouders, ook voor het kind zelf in de zin dat het kind de ouder kan aanspreken op bijdragen in studiekosten.
Na het 21e jaar eindigt de wettelijke alimentatieverplichting. Ouders mogen vrijwillig meer bijdragen, maar zijn daartoe niet verplicht.
Indexering: jaarlijkse aanpassing
Kinderalimentatie wordt jaarlijks geïndexeerd op basis van de wettelijke indexering. Het percentage wordt jaarlijks vastgesteld door de minister van Justitie en gepubliceerd in de Staatscourant. In 2024 bedroeg de wettelijke indexering 5,4 procent. De indexering vindt automatisch per 1 januari plaats, tenzij in het convenant of de rechterlijke beschikking anders is afgesproken.
Als de omstandigheden wezenlijk veranderen (inkomensdaling door ontslag, ernstige ziekte, hertrouwen en nieuwe kinderen), kan een herzieningsverzoek worden ingediend bij de rechtbank om de alimentatie aan te passen. Vraag hierover advies aan een advocaat.
Kinderalimentatie en belasting
Kinderalimentatie is niet aftrekbaar voor de betaler en niet belastbaar voor de ontvanger (anders dan partneralimentatie). Dit is veranderd per 2020: vóór 2020 was alimentatie voor kinderen fiscaal aftrekbaar als buitengewone uitgave, maar die aftrek is afgeschaft. De ontvanger hoeft de ontvangen kinderalimentatie niet op te geven als inkomen.
Kindgebonden budget en kinderalimentatie: het ontvangen van kinderalimentatie kan indirect invloed hebben op het kindgebonden budget, omdat het kindgebonden budget afhankelijk is van het toetsingsinkomen van de ontvangende ouder. Kinderalimentatie telt niet mee als inkomen voor het kindgebonden budget.
Als de alimentatie niet wordt betaald
Als de andere ouder de alimentatie niet betaalt, zijn er meerdere opties. Eerst: neem contact op met de andere ouder en probeer in gesprek te gaan. Soms is er een tijdelijk financieel probleem dat informeel kan worden opgelost.
Als dat niet lukt: het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kan worden ingeschakeld om de betaling te innen. Het LBIO treedt op als incassobureau voor alimentatie en heeft juridische bevoegdheden om betaling af te dwingen, ook via loonbeslag of beslaglegging op bezittingen. Het inschakelen van het LBIO kost de aanvrager geen geld: de kosten worden verhaald op de betalingsplichtige ouder.
Een advocaat kan ook civiele incassoprocedures starten of een verzoek bij de rechtbank indienen om betaling af te dwingen. Dit is een zwaarder maar soms noodzakelijk traject.
Kinderalimentatie en nieuwe partner
Als de betalende ouder een nieuwe partner krijgt en samen met haar of hem kinderen krijgt, kan dat de draagkracht beïnvloeden. Een nieuw kind vermindert de draagkracht van de ouder, wat aanleiding kan zijn om de rechter te verzoeken de alimentatie te verlagen. Dit is echter geen automatisme: de rechter weegt alle omstandigheden af, inclusief het belang van de kinderen uit de eerste relatie.
Als de ontvangende ouder een nieuwe partner krijgt, verandert de kinderalimentatieverplichting in principe niet: de nieuwe partner heeft geen onderhoudsplicht voor de kinderen van de vorige relatie van de andere ouder.
Praktische tips
Documenteer afspraken altijd schriftelijk: mondeling afgesproken bedragen zijn moeilijk te bewijzen en te handhaven. Laat afspraken vastleggen in een door beide partijen ondertekend convenant, bij voorkeur opgenomen in een rechterlijke beschikking.
Houd je inkomen bij: als je inkomen aanzienlijk stijgt of daalt, kan de alimentatie worden herzien. Zowel een verhoging als verlaging kan worden aangevraagd. Wacht hier niet te lang mee: alimentatie wordt niet met terugwerkende kracht aangepast, maar alleen vanaf het moment van de herzieningsaanvraag.
Bewaar betalingsbewijzen: houd een administratie bij van alle ontvangen of betaalde alimentatiebedragen. Dit is waardevol bij een geschil of bij een herzieningsverzoek.
Kinderalimentatie als zelfstandige of freelancer
Voor werknemers in loondienst is de draagkrachtberekening relatief overzichtelijk: je kijkt naar het nettoloon op de loonstrook. Voor zelfstandigen en freelancers is dat een stuk lastiger. Wat is het inkomen van iemand wiens jaarwinst elk jaar anders is?
De rechter kijkt bij zelfstandigen doorgaans naar het gemiddelde van de afgelopen drie jaar aan netto winst na belasting. Dat gemiddelde vormt de basis voor de draagkrachtberekening. Is er een duidelijke trend omhoog of omlaag, dan kan de rechter het meest recente jaar zwaarder laten meewegen. Je doet er als zelfstandige goed aan om alle jaarrekeningen, belastingaangiften en inkomensverklaringen van de afgelopen drie jaar bij de hand te hebben.
Een punt van discussie bij zelfstandigen is de zogenaamde gebruikelijke arbeid: als een zelfstandige bewust minder werkt of een laag uurtarief hanteert na de scheiding, kan de rechtbank een normatief inkomen toerekenen. Dat is het inkomen dat de persoon redelijkerwijs had kunnen verdienen bij een normaal arbeidspakket. Dit beschermt de alimentatiegerechtigde tegen een situatie waarin de ander zijn inkomsten kunstmatig laag houdt.
Zelfstandigen betalen ook zelf hun sociale zekerheid en pensioen, wat de netto draagkracht drukt. De rechter houdt hier tot op zekere hoogte rekening mee, maar dit gaat niet automatisch: je moet die kosten expliciet aanvoeren en onderbouwen in de procedure. Neem een accountant mee naar de rechtszitting of naar de mediator als je zelfstandige bent: dat is een investering die zich vrijwel altijd terugbetaalt in een reëlere berekening.
Wat als je inkomen daalt na de scheiding?
Ontslag, ziekte, een bedrijf dat minder draait, een terugval in opdrachten als freelancer: het leven staat na een scheiding zelden stil. En als je inkomen substantieel daalt, is de alimentatie die is vastgesteld misschien niet meer reëel. Wat doe je dan?
Je kunt een herzieningsverzoek indienen bij de rechtbank als er sprake is van een zogenaamde wijziging van omstandigheden. De drempel daarvoor is dat de omstandigheid niet was te voorzien ten tijde van de vaststelling van de alimentatie. Tijdelijk inkomensverlies (een paar maanden minder werk) is geen grond: de rechter kijkt naar structurele veranderingen.
Belangrijk: alimentatie wordt niet met terugwerkende kracht aangepast. Als je pas na een jaar een herzieningsverzoek indient, blijft de oorspronkelijke alimentatie verschuldigd over die eerdere periode. Dien het verzoek dus zo snel mogelijk in zodra de situatie duidelijk is. Tussendoor houd je de communicatie open met de andere ouder: informeel overleg over een tijdelijke verlaging kan veel juridische kosten besparen.
Vraag ook altijd na of er sprake is van verwijtbaar inkomensverlies. Wie zelf ontslag neemt zonder goede reden, of bewust minder werkt na de scheiding, kan door de rechter worden aangerekend dat hij of zij de alimentatieverplichting probeert te ontlopen. De rechter kijkt of er sprake is van verwijtbaar handelen en kan dan toch een hoger normatief inkomen toerekenen.
Kinderalimentatie bij internationale scheidingen
Wonen de ouders in verschillende landen of is een van de ouders naar het buitenland verhuisd? Dan wordt kinderalimentatie een stuk ingewikkelder. Welk land is bevoegd? Welk recht is van toepassing? En hoe innen we de alimentatie als de betalende ouder in een ander land woont?
Binnen de Europese Unie geeft de EU Alimentatieverordening (nr. 4/2009) duidelijkheid. De verordening regelt welk land bevoegd is om een alimentatievordering te beoordelen en verplicht EU-lidstaten om alimentatiebeschikkingen van andere lidstaten te erkennen en ten uitvoer te leggen. In de praktijk betekent dit dat een Nederlandse alimentatiebeschikking in principe ook in Duitsland, België of Spanje uitvoerbaar is, zonder dat je opnieuw naar de rechter hoeft.
Buiten de EU is het lastiger. Het Haags Alimentatieverdrag (2007) regelt de samenwerking tussen aangesloten landen, maar de aansluitingsgraad is beperkter en de procedures zijn trager. Als de alimentatieplichtige ouder in een land woont buiten de EU en buiten het Haags verdrag, is inning zeer moeilijk. Het LBIO heeft internationaal samenwerkingsakkoorden met een aantal landen, maar de slagingskans verschilt per land.
Bij internationale scheidingen is specialistisch juridisch advies onmisbaar. Een advocaat met expertise in internationaal familierecht kan je helpen om de juiste rechtbank te kiezen en de alimentatiebeschikking uitvoerbaar te krijgen in het land waar de betalende ouder woont. Begin op tijd: internationale procedures kosten meer tijd dan nationale procedures.
Treema en de kantonrechter: hoe werkt dat?
Je hoort het soms als een alternatief: kinderalimentatie regelen via de kantonrechter, buiten de dure familierechtprocedure om. Maar wat is dat precies?
De Treema-methode (naar Trema en de richtlijnen van de Expertgroep Alimentatienormen) is geen aparte rechtbank, maar de berekeningssystematiek die in Nederland standaard wordt toegepast. De naam kantonrechter in combinatie met alimentatie duikt wel op in een specifieke situatie: als ouders het eens zijn over de alimentatie maar de beschikking willen laten opnemen in een rechterlijke uitspraak om hem juridisch afdwingbaar te maken, kan dat via een kortere procedure. Dit wordt ook wel een ‘verzoek op gemeenschappelijk verzoek’ genoemd.
Bij co-ouderschap met gelijkwaardige verdeling speelt de vraag van de bijdrage over en weer soms een grote rol. Als beide ouders een vergelijkbaar inkomen hebben en de zorg gelijkwaardig verdelen, kan de te betalen alimentatie op nihil worden gesteld: de kosten heffen elkaar op via de directe zorg. Maar dat gaat niet automatisch: dit moet worden vastgesteld op basis van de berekening en schriftelijk worden vastgelegd.
Mediation is voor veel scheidende ouders een betere en goedkopere route dan de rechtbank. Een erkend familiemediator helpt jullie samen tot een afspraak te komen die vervolgens door de rechtbank kan worden opgenomen in de beschikking. De kosten van mediation zijn doorgaans 100 tot 200 euro per sessie, en je hebt gemiddeld 4 tot 8 sessies nodig, afhankelijk van de complexiteit. Een advocaatstelling via de rechtbank kost al gauw het dubbele of meer.
Alimentatie en stiefouders: wat is de rol van een nieuwe partner?
Als de verzorgende ouder een nieuwe partner krijgt en die partner trekt in, rijst al snel de vraag: telt dat inkomen mee bij de alimentatieberekening? Het antwoord is kort: nee. De nieuwe partner heeft geen wettelijke onderhoudsplicht voor de kinderen van de andere ouder. Zijn of haar inkomen telt niet mee in de berekening van de behoefte of de draagkracht van de verzorgende ouder.
Dat wil niet zeggen dat de situatie volledig losstaat van de nieuwe relatie. Als de nieuwe partner en de verzorgende ouder samenwonen en daardoor woonlasten delen, veranderen de woonlasten van de verzorgende ouder. Die lagere woonlasten kunnen indirect de draagkracht beïnvloeden en aanleiding geven tot een herzieningsverzoek door de betalende ouder. De rechter kijkt altijd naar de totale financiële situatie, en woonlasten zijn een onderdeel van de draagkrachtberekening.
Trouwt de verzorgende ouder opnieuw, dan kunnen er ook wettelijke gevolgen zijn voor het kindgebonden budget. Dit budget wordt berekend op basis van het toetsingsinkomen van het huishouden, en een tweede inkomen kan het kindgebonden budget verlagen of volledig doen verdwijnen. Dit is een indirecte financiële consequentie die soms over het hoofd wordt gezien bij het hertrouwen na een scheiding.
Voor de betalende ouder geldt iets vergelijkbaars. Krijg je samen met een nieuwe partner kinderen, dan heb je nieuwe onderhoudsverplichtingen. Die verlagen in theorie de draagkracht voor de kinderen uit de vorige relatie. Maar de rechter let er scherp op dat nieuwe kinderen niet worden gebruikt als argument om de alimentatie voor de eerste kinderen te drukken. De rechter weegt alle belangen af, inclusief die van de kinderen uit de eerdere relatie, en beslist op basis van de concrete cijfers.
Praktisch advies: ga bij elke grote levensverandering, samenwonen, hertrouwen, een nieuw kind, na of de alimentatieafspraken nog reëel zijn. Wacht niet tot de situatie escaleert. Een kort overleg met een mediator of advocaat kan veel onrust voorkomen en zorgt dat de regeling actueel blijft voor alle betrokkenen.
De informatie in dit artikel is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen professioneel financieel of juridisch advies. Raadpleeg een specialist voor jouw persoonlijke situatie.
Veelgestelde vragen
De meest gestelde vragen over dit onderwerp